tag:hanamahsa.blog.co.uk,2009-11-09:/http://hanamahsa.blog.co.uk/MokoFeed2009-11-09T02:57:33+01:00tag:hanamahsa.blog.co.uk,2007-06-09:/2007/06/09/a_1662_a_1575_a_1585_a_1705_a_1583_a_157~2421720/پارکداریhaana2007-06-09T12:39:22+02:002007-06-09T12:39:22+02:00 <p>پویشهای سیاسی و اجتماعی برای احداث پارک ها و مناطق حفاظت شده<br>
دریایی</p>
<p>مقدمه:<br>
چه قدر روابط و تطابق بین زیستمندانی که در تنازع بقا با یکدیگر در یک منطقه به سر میبرند پیچیده و شگفت آور است.هر کسی که در راه احداث یا مدیریت مناطق حفاظت شده دریایی چالشی داشته و آن را به تجربه کشیده باشد مسلما" نظر فوق را در مورد مسایل سیاسی و اجتماعی نیز همانگونه که در اکولوژی مصداق دارد تآیید خواهد کرد.موفقیت در احداث مناطق حفاظت شده دریایی مطلقأ به درک مسایل اقتصادی و اجتماعی کشورها یا جوامعی که مناطق تحت حفاظت در قلمرو آنها قرار دارد بستگی دارد.<br>
به طور کلی یا دارای سازمان شیلات هستند یا اساسأ دارای صنعتی می با شند که به طور خاص مسؤلیت بهره برداری از منابع زنده محیط زیست دریایی را بر عهده دارد.بدیهی است احداث منطقه حفاظت شده دریایی بطور قابل توجهی روی مسؤلیت های این نوع سازمان تأثیر خواهد گذاشت و چون این سازمان همیشه قوی و با نفوذند و در سطح دولت وزرای و قدرتمندی دارند حمایت این سازمان ها یا عدم حضور حتی یک اپوزیسیون از آنها در موفقیت احداث مناطق حفاظت شده دریایی عنصرتعیین کننده به شمار می رود. نمونه درهیافت سنتی نسبت به مناطق حفاظت شده دریایی را مشخصأ می توان در احداث مناصق حفاظت شده کو چکی مثال زد که فقط در داخل مرزهای آنها جلوه های ارزشمندی از این مناطق،تحت حفاظت ویژه قرار دارند در حالیکه آبهای پیرامونی تابع قوانین و مقرراتی هستند که برخی از ازمانهای تخصصی منابع،نظیر سازمان شیلات بر آنها اعمال می کنند یا در برخی از موارد حتی فاقد هر گونه قوانین و مقررات هستند.<br>
این نوع رهیافت هنوز عمده ترین و رایج ترین نحوه تطبیق عملی مفهوم مناطق حفاظت شده دریایی به شمار می رود و در سالهای اخیر در پیاده کردن مناطق حفاظت شده دریایی شیوه دیگری نیز به کار گرفته شده است و آن احداث مناطق حفاظت شده بزرگ با استفاده چند جنبه با سیستم مدیریت یکپارچه و یگانه با درجات متغییری از سطح حفاظت در کل منطقه است.مفهوم ذخیره گاه زیستکره دریایی یا ساحلی برای نشان دادن مفهوم این نوع حفاظت نمونه وار است.<br>
از نظر مفهوم، دستیابی به نتایج مشابه مدیریت با هر یک از دو شیوه فوق امکان پذیر است.به هر صورت شیوه رهیافت سنتی برای استفاده چند جانبه منسجم از این مزیت برخوردار است که هماهنگی قوانین و مقررات بین فعالیتهای مختلف انسان زمانیکه مسؤلیت مدیریت از طریق یک سازمان منتفی باشد بطور خودکار قابل تأمین است.هماهنگی مدیریت در محیط زیست دریایی به دلايل متعددی نسبت به محیط زیست زمینی از اهمیت بیشتری برخوردار است.علت این امر آنست که شدت پیوستگی اجزا در دریا سبب تسهیل انتقال مواد و تأثیرات در تمام سطوح آب می شود.از طرف دیگر اشتراک همگانی در مالکیت دریاها سبب بروز تعارض های بالقوه و بالفعل بین استفادها و بهره برداری های مختلف شده و ضمنأ انگیزه های استفاده کنندگان را برای تحدید حدود بهره داری های از منابع در سطح پایدار به طور داوطلبانه از بین می برد.</p>
<p>تبیین سیاست :</p>
<p>ضرورت تلفیق مدیریت مناطق حفاظت شده دریایی و محیط زیست پیرامون آن در مباینه های سیاسی که در چهارمین کنگره جهانی مناطق بکر و مهار شده در کلرادوی امریکا 1987 و هفدهمین مجمع عمومی اتحادیه بین المللی حفاظت از طبیعت و منابع طبیعی در سال 1988 در کاستاریکا پذیرفته شد مورد توجه قرار گرفته است.اگرچه این بیانه ها از نظر جملات با یکدیگر متفاوتند ولی از نظر مفهوم ضرورتأ با یکدیگر یکسان هستند. در تصمیمات اتخاذ شده توسط ای.یو.سی.ان هدف اولیه حفاظت و مدیریت منابع دریایی بدین قرار تعیین شده است:<br>
فراهم اوری زمینه حفظ و حراست،احیای بهره برداری خردمندانه،شناخت و بهره وری معنوی از میراث دریایی جهان به صورت پایدار از طریق ایجاد سیستمی از مناطق حفاظت شده دریایی نمونه معروف و مدیریت آنها بر مبنای اصول استراتژی جهانی حفاظت شده دریایی نمونه و معرف و مدیریت آنها بر مبنای اصول استراتژی جهانی حفاظت و نظارت بر آن دسته از فعالیت ها ی انسانی که احتمال دارد به محیط زیست دریایی موثر باشند. ای.یو.سی.ان معتقد است که در جهت تکمیل،یگانگی و انسجام سیستم جهانی حفاظت و مدیریت و دریاها،تمام کشورها برای توسعه سیستمی از مناطق حفاظت شده دریایی در سطح ملی باید تلاش کنند بین مردم و سطوح دولتی اقدامات هماهنگی را به وجود آورند.<br>
اصطلاح منطقه حفاظت شده دریایی به این صورت تعریف می شود:<br>
هر منطقه بین کشندی یا نیمه کشندی همراه با آبهای در بر گیرنده آن به اضافه فون،فلور و جلوه های فرهنگی و تاریخی که برای حفظ و حراست از تمام یا بخشی از محیط زیست مشخص شده و بطور قانونی تحت حفاظت قرار می گیرد. منطقه حفاظت شده دریایی نامیده می شود.<br>
بسیاری از کشورها از نظر استفاده های معیشتی بطور عام یا در بخش های معینی از مناطق دریایی نزدیک به سواحل سابقه طولانی دارند.در این کشورها هر گونه تلاش برای حذف این نوع بهره برداری ها از مناطق سنتی ممکن است بقای اقتصادی یا فیزیکی مردم این نواحی را به مخاطره بیندازد.<br>
مخالفت این نوع جوامع برای احداث مناطق حفاظت شده دریایی در چنین مواردی بسیار تعیین کننده بوده و ممکن است موفقت مدیریت این مناطق را به صورت مناطق حفاظت شده در معرض خطر قرار دهد.<br>
حل و فصل معضلات مناطق حفاظت شده دریایی و شانس انتخاب مناطق مناسب تابعی از ملاحظات انسانی،اقتصادی و عملی است. به عبارت دیگر معیارهای تعیین کننده برای انتخاب مناطق حفاظت شده دریایی از نظر موقعیت،مرزها و سیستم مدیریت باید مشترکأ مبتنی بر معیارهای اقتصادی و اجتماعی و اکولوژیکی باشد و این ضوابط باید تصمیم گیریهایی نهایی عملأ ملحوظ باشد.</p>
<p>عوامل موافق و مخالف د حفاظت:<br>
در طرح ریزی و مدیریت حفاظت،سه تیپ کلی از عوامل تهدید کننده زیستی محیطی را می توان مشخص کرد:<br>
1.فروسایی با از دست رفتن اکوسیستمها در اثر از بین بردن مستقیم،تغییر و تبدیل یا تخریب<br>
2.اثرات غیر مستقیم،جانبی و غیر عمدی روی اکوسیستمها در اثر دگرگونی و تغییر فرایندهای فیزیکی بیولوژیکی و شیمیایی<br>
3.به مخاطره افتادن گزینه های آتی برای استفاده از مناطق طبیعی و منابع برای طیف گسترده ای از مقاصد مستقیم و غیر مستقیم و از جمله مواردی که در حال حاضر قابل پیش بینی نیستند.<br>
در برخورد با منابع طبیعی دو دیدگاه نمایی وجود دارد.<br>
در یکسو طرفداران اصالت مطلوبیت قرار دارند که از نظر آنها ارزش اقتصادی مواد به دست آمده یا برداشت شده در تعیین نوع کاربری اراضی به عنوان مناطق مناسب برای بهره وری یا انتزاع آنها به عنوان مناطق حفاظت شده نقش تعیین کننده دارد.<br>
در سوی دیگر طرفداران ارزشهای بالقوه ماهئی مناطق طبیعی قرار دارند که از نظر آنها مناطق طبیعی و جوامع زیستی به دلیل برخورداری از ارزشهای معنوی،فرهنگی و فلسفی از این حق برخوردارند که مصون از هر گونه آسیب دیدگی توسط انسان به صورت بکر و مهار نشده باقی بمانند.<br>
مواضع یک نفر در مورد مدیریت مناطق طبیعی اغلب ماهیت و میزان وابستگی مستقیم اقتصادی را به مناطق طبیعی نشان می دهد.<br>
در بحث حفظ و حراست و مدیریت مناطق طبیعی شناسایی عوامل موافقی که بتواند منافع اقتصادی-اجتماعی بلند مدت حاصل از نگهداری منابع را در شرایط طبیعی تضمین کننداز اهمیت خاصی برخوردار است.</p>
<p>فواید صید و ماهیگیری:<br>
ماهیگیری و شیلات در مدیریت مناطق دریایی از جمله مهمترین فاکتورهای رایج به شمار میروند.تا چندی پیش توان فنی شیلات به قدری محدود بود که صید بی رویه یک پدیده نادر به شمار می رفت.برای مدتها ی طولانی آبهای ساحلی و آبهای عمیق اقیانوسی عرصه فعالیت صیادانی بود که هیچگونه دلیلی برای رقابت و تعارض جهت حفاظت از منابع نداشتند.<br>
به همین دلیل صیادان جز اعمال قوانین صید نیاز دیگری برای مدیریت نمی یافتند.امروزه همان صیادان به دلیل استفاده بی رویه کاهش ذخایر ماهیان مناطقی شده اند که مدت های طولانی از آن استفاده می کردند.</p>
<p>گردشگری و تفریح:<br>
شناخت اهمیت تفریح منوط به استفاده از فناوریهای جدید در این نوع فعالیت گذران فراغت است.<br>
توسعه این فعالیت ها راههای آبی را گسترش داده و سطح را نسبت به منابع دریایی،احداث لنگرگاهها،اسکله های تفریحی،مناطق صید،غواصی،لنگرگاههای ثابت کشتی،احداث موج شکن،فعالیت های تجاری و زمینه های اشتغال ارتقاء داده است.سه نوع رابطه متفاوت و بسیار دشوار بین حفاظت زیست محیطی و گردشگری وجود دارد:<br>
1.تضاد<br>
2.هم وجودی یا باهمایی<br>
3.همزیستی</p>
<p>مدیریت مبتنی براستفاده های چندجانبه:<br>
به معنی ادامه دارویی برای علاج دردها نیست.اگرچه زمینه هایی فراهم میکند که پویشهای توسعه نوین در استفاده و مدیریت در آن ملحوظ شده است.به علاوه در این شیوه تأثیرات آشکار حاصل از ضعفها و قوتها تقسیم می شود.<br>
مدیریت مبتنی بر استفاده های چند جانبه از این نظر برای گروههای ذینفع از جذابیت برخوردار است.<br>
مدیریت مبتنی بر استفاده چند جانبه به معنی مشارکت نیروها در استفاده از نتایج مسلم است.<br>
طبیعت گسترده بسیاری از عوامل تهدید کننده غیر مستقیم(نظیر آلودگی مناطق دریایی از منابع زمینی نا مشخص یا آلودگیهای بی کانون)سبب میشود که فاکتورهای اقتصادی-اجتماعی در تصمیمات مدیریت اهمیت زیادی پیدا کرده است.<br>
این فاکتورها در تعیین شکست یا موفقیت برنامه های حفاظت به همان اندازه فاکتورهای اکولوژیک حایز اهمیت اند.</p>
<p>نظامهای سیاسی و اجتماعی:<br>
گوناکونی در نظامها سیاسی و اجتماعی تقریبآ نامحدود است.به همین دلیل کاراترین راه برای احداث مناطق حفاظت شده دریایی در چارجوب یک رژیم حفاظتی واحد نیز تغییر میکند.</p>
<p>اصول کلی در مناطق حفاظت شده دریایی:<br>
منافع اجتماعی:<br>
به عنوان اصل کلی چنانچه یک منطقه حفاظت شده بخواهد با موفقیت احداث شود باید از علایق و توجه بخشهای سیاسی و اجتماعی که ازنفوذ بیشتری برخوردارند استفاده کند.در جهان امروز پارک های زیادی به طور غیر رسمی وجود دارد که حدو مرز های آنها بر روی کاغذ رسم شده است.</p>
<p>سیاست کلی:<br>
سیاست کلی در مدیریت این است که استفاده و حفاظت از مناطق دریایی کلأ در همه کشورو در مناطق هر کشورودر صورت لزوم در هر نقطه ای که اهمیت آن بویژه در سطح ملی مورد تأیید باشد.<br>
فرایند تدوین سیاست و همینطور ضوابط آن باید بیانگر اهمیت حفاظت از مناطق حفاظت شده دریایی بوده و انتخاب و احداث یک سیستم از مناطق حفاظت شده دریایی مناسب را در برگیرد.میل به هدف اولیه مدیریت یعنی استفاده پایدار را مد نظر قرار دهد.این سیاست ممکن است در چارجوب راهبردهای حفاظت ملی یا منطقه ای اتخاذ شود.</p>
<p>استفاده پایدار:<br>
به طور کلی برای احداث مناطق حفاظت شده دریایی چنانچه روابط بین حفظ و حراست و نگهداری از فرایندهای اکولوژیکی و همین طور بقا و پایداری منابع زنده مورد تأکید واقع شود حمایت جامعه به طور قابل توجهی افزایش پیدا می کند.<br>
معهذا اخلاق استفاده پایدار در اغلب جوامع سنتی به طور نیرومندی چیرگی دارد به همن دلیل لازم است در مورد مناطق حفاظت شده پیشنهادی از این اندیشه و اخلاق به بهترین مجهی استفاده کرد.ضمنأ ذکر این نکته ضروری است که سازمان های دولتی و وزارتخانه های مسؤل در بهره وری از محیط زیست دریایی نسبت به مسؤل حفاظت نه تنها از اولویت برخوردارندبلکه از نظر قدرت یک سرو گردن بالاترند.<br>
سازماندهی مدیریت:<br>
چنانچه مدیریت مناطق حفاظت شده دریایی بخواهد موفق گردد باید ستیزها،تعارضات،ناهماهنگی ها،کارشکنیها و موانع همکاری بین سازمان<br>
های مختلف برداشته شده یا به حداقل برسد.به همین دلیل لازم است که قوانین و مقررات و نظام های مدیریت برای مناطق حفاظت شده دریایی در نهادها و سازمان های کنونی رشد نماید.<br>
یا اینکه حمایت های سیاسی و مردمی برای شکل گیری سازمان های نوپا بسیار قوی باشد.البته این گونه حمایت های سیاسی و مردمی به ندرت دیده میشود.پارک ملی گرت باریر ریف در استرالیا یکی از محدود مناطق که از حمایت سیاسی و مردمی برخوردار است.<br>
باید پیشنهادهای مربوط به مناطق حفاظت شده دریایی مؤثر باشندمگر اینکه زمینه چنین حمایتی اصلأ وجود نداشته باشد:</p>
<p>1.ایجاد سازمان های جدید به شدت محدود گردد.<br>
2.سازمانهاوقوانین موجود باید همکاری های بین سازمانی وارد شود.<br>
3.در استفادههای پایدار موجود تا آنجا که ممکن است دخالت ها محدود باشد.<br>
4.منابع و نیروهای انسانی فنی موجود باید هر جا که کاربری دارند مورد استفاده قرار گیرند.<br>
5.از برخورد و تعارضات غیر ضروری با قوانین و تشکیلات اداری موجود تا حد امکان اجتناب شود.<br>
6.هنگامی که تضاد با سایر قوانین و نظام های اداری اجتناب ناپذیر باشد حق تقدم آنها بدون هر گونه ابهامی باید مشخص شود.</p>
<p>هماهنگی:<br>
چنانچه تعارض و ستیز بین سازمان ها به حداقل برسد باید یک مکانیسم رسمی جهت طرح ریزی مناطق حفاظت شده دریایی با همکاری و مشارکت سازمان ها ی جهانی،بین المللو دولتی با تعیین مسؤلیتها ی مشخص در مورد این مناطق بوجود آورد.<br>
فراهم کردن مکانیسمی برای هماهنگی بخش های مختلف جهت کنترل کردن فعالیتهایی که در خارج از مناطق حفاظت شده قرار می گیرد ضروری است.<br>
مرزهای بین مناطق حفاظت شده دریایی و اراضی مجاور آنها نیز بسیار مهم ایت.در تمامی زمینه های فوق بین دولتها و یاسازمانه با مسؤلیتها و حوزه های قانونی مسلط بر اراضی پیرامون مجاور باید بررسی های دقیق و فراگیری مبتنی بر اثرات متقابل به رهیافت ها بر یکدیگر صورت گیرد.</p>
<p>توان های حقوقی:<br>
تجربیات نشان داده اند چنانجه یک منطقه حفاظت شده دریایی بوسیله مردم در معرض تهدید قرار گیرد در این صورت باید احداث هر نوع سیستم حفاظتی،حراسو مدیریت حفاظت شده دریایی با اتکا به تصویب قوانین مناسب انجام گیرد و هرگونه اصلاحیه بعدی باید مورد تأیید و پشتیبانب بالاترین مراجع مسؤل حقوقی کشور قž
</p>
<p> <small> <a href="http://hanamahsa.blog.co.uk/2007/06/09/a_1662_a_1575_a_1585_a_1705_a_1583_a_157~2421720/#comments">Comments</a> </small> </p>